menu
Over de witte wollen dieren op de woeste gronden van de Veluwe
Over de witte wollen dieren op de woeste gronden van de Veluwe

Het Veluws schaap

Een dagje uit naar Elspeet 

Gaat u een dagje uit in Elspeet? Bezoek dan ook zeker de Elspeter schaapskudde. Het is een vertrouwd gezicht, de schapen op de heidevelden rondom Elspeet. Al in de Middeleeuwen liepen de witte wollen dieren op de woeste gronden van de Veluwe en ’s nachts werd in een schaapskooi overnacht. Nu graast de schaapskudde nog elke dag rondom Elspeet en in de zomer gaat de kudde ook richting Vierhouten. Daar overnachten de schapen in een ‘kraal’.

schaapskudde veluwe elspeet
heide elspeet
schaapskudde elspeet

Afdwalende schapen

Zonder hond is een herder hulpeloos en kan hij zijn kudde niet zo makkelijk bij elkaar houden. De hond let constant op de herder en reageert onmiddellijk op diens commando’s. Door steeds om de kudde heen te rennen en afdwalende schapen in de richting van de kudde te jagen, houdt de hond de kudde bij elkaar. Natuurlijk moeten de schapen wel de ruimte krijgen om te grazen. Het is niet de bedoeling dat de dieren constant dicht op elkaar lopen en maar weinig voedsel kunnen vinden. Daarom is een goede samenwerking tussen een herder en zijn hond zo belangrijk.

Schaapsherderhonden

Er zijn honden van verschillende rassen geschikt als schaapherdershond; in Elspeet wordt gewerkt met een Border Collie. Dit ras is van nature werklustig, waaks en wendbaar. De herder kan ook zijn herdersstaf gebruiken om de kudde te hoeden. Aan de bovenkant van een originele herdersstaf zit een kromming die om de hals of poot van een gevallen schaap gehaakt kan worden en aan de onderkant bevindt zich een schepje waarmee de herder kluitjes naar afdwalende schapen kan gooien.

heide elspeet vierhouten
schaapskudde elspeet
heide veluwe
veluws schaap

Mooie witte koppen

De schaapskudde in Elspeet bestaat uit zo’n 160 ooien. Als je goed kijkt, zie je schapen met zwarte koppen en schapen met witte koppen. Er wordt naar gestreefd om een homogene kudde te fokken van ‘witkoppen’, dat zijn zuivere Veluwse heideschapen. Dit oude schapenras gedijt goed op armere grond. Bovendien kan het Veluwse heideschaap met zijn lange poten moeiteloos een hele dag door de heidestruiken en over de onregelmatige bodem struinen. 

schaapherder met schaapskudde elspeet
schaapskudde veluwe elspeet
veluws schaap elspeetse heide

beschermheren

Mede door het eeuwenlange grazen van de schapen groeit er op de vroegere woeste gronden van de Veluwe weinig anders dan heide. Vandaag de dag is de schaapskudde nodig om de heide te beschermen. In hun vacht nemen de schapen zaden van bloemen en planten mee, zodat kruiden en mossen verspreid worden. De schapen eten zelf op hun zwerftochten weer voornamelijk gras, mos en jonge boompjes, waardoor de heide zich kan blijven ontwikkelen. Op plekken waar meer verschillende plantensoorten groeien, leven ook meer verschillende diersoorten. Door de aanwezigheid van de schapen komen er meer insecten en vogels naar de hei. 


volop activiteit 

Hartje zomer is er volop activiteit in en rondom de schaapskooi. Er moet flink wat werk worden verzet voordat de kudde kan worden uitgebreid met lammetjes van Veluwse heideschapen. Zo zijn er nauwe contacten met vijf andere kuddes, waarmee sterke, gezonde rammen worden geselecteerd en onderling uitgewisseld, ook om inteelt te voorkomen. Half augustus worden de geselecteerde rammen dan bij de kudde gevoegd. Als de natuur verder haar werk doet, zien van december tot half januari van het volgende jaar de eerste lammetjes in de schaapskooi het levenslicht. De gemiddelde draagtijd is 144-148 dagen en er worden bij voorkeur hooguit twee lammetjes per ooi geboren. De lammetjes blijven een paar maanden in de schaapskooi en gaan in het voorjaar met de kudde mee de heidevelden op. Dat is altijd weer een prachtig gezicht.

De Elpeetse herder

Gartman van de Steeg

Gartman van de Steeg heeft een volledige baan als herder van de Elspeetse schaapskudde. Herder Gartman is een Elspeetse boerenzoon, hij groeide op tussen de schapen en in het verleden hielp hij herder Cos Mouw met het verzorgen van de kudde. 

schaapherder gartman elspeet
schaapherder gartman elspeet

Wil jij de schaapskudde graag van dichtbij bekijken? De stichting Vrienden van de Schaapskudde organiseert jaarlijks evenementen met de schapen in de hoofdrol, zoals een lammetjesdag in het voorjaar, een schaapscheerdersfeest in de zomer en de zogenaamde ‘Herderspraatjes’ in de zomervakantie. Bovendien kun je voor een bijzondere gelegenheid een afspraak maken met een van de schaapherders. Kijk voor meer informatie op de website van de stichting. 

schaapskooi elspeet
schaapskudde in bos bij elspeet
heide elspeet
schaapherder met schaapskudde veluwe elspeet
Onze gratis brochure ontvangen?
aanvragen